Naszą witrynę przegląda teraz 7 gości 

Jak oceniasz strone gminy?








Wyniki

Historia

Epoka kamienia (schyłkowy paleolit, mezolit, neolit) (do 1800 p.n.e.)
Tereny Pomorza, w tym gminy Konarzyny, zasiedlone zostały stosunkowo późno (w odniesieniu do południowej Polski). Przyczyną tego było ostatnie zlodowacenie  Bałtyckie, po którym (ok. połowy IX tysiąclecia p.n.e.) nastąpiło ocieplenie klimatu i idąca w ślad za nim zmiana szaty roślinnej.
Wycofanie się lodowca i strefy tundrowej na północ a w zamian pojawienie się zwartych kompleksów leśnych oraz licznych jezior i oczek polodowcowych umożliwiło grupom ludzkim łowieckie, zbierackie i rybołówcze eksploatowanie środowiska.
Z terenu gminy Konarzyny znane są pojedyncze znaleziska krzemiennych narzędzi - odłupków, drapaczy i wiórów mikrolitycznych świadczących o penetrowaniu tych obszarów przez mezolitycznych łowców. Na ślady ich obozowisk narafiono na nieodległych stanowiskach w Męcikale, Turowcu, Zbrzycy i we wsi Swornegacie. W okresie neolitu Pomorze zasiedlane było z różnym nasileniem przez przedstawicieli różnych kultur, których podstawowymi zajęciami stały się uprawa roli i hodowla, m.in. - grupy wschodniej kultury pucharów lejkowatych (KPL), grupy zachodniej kultury amfor kulistych (KAK), grupy nadodrzańskiej kultury ceramiki sznurowej (KCSz) czy kultury rzucewskiej.
Z obszaru gminy Konarzyny znany jest, niestety jedynie ze źródeł, pochówek kurhanowy kultury amfor kulistych w Ciecholewach.

Epoka brązu (1800-1200 p.n.e.) We wczesnej epoce brązu na obszarze Pomorza Wschodniego egzystowała grupa kulturowa określana mianem pruszczańskiej (od cmentarzyska w Pruszczu Gdańskim). Najbliższe gminy Konarzyny jej ślady to pochówek szkieletowy nakryty kurhanem z Brus. Jeszcze do niedawna znaleziska tej grupy przyporządkowywano do kultury grobsko-śmiardowskiej, ale na podstawie ostatnich analiz można ją wyodrębnić jako samodzielną grupę kulturową.
W czasie, gdy na innych terenach Polski intensywnie rozwijały się kultury - unietycka, trzciniecka i przedłużycka, rejon Pojezierza Kaszubskiego znajduje się niejako na peryferiach wszelkich wydarzeń kulturowych.
Dopiero u schyłku epoki brązu ekspansywnie rozprzestrzeniające się wpływy kultury łużyckiej dotarły na Pomorze. Przy ich udziale wyodrębniła się wschodniopomorska (zwana też kaszubską) grupa kultury łużyckiej. Charakterystyczną cechą była ciałopalna, popielnicowa forma pochówków, bądź kurhanowych z różnorodnymi konstrukcjami kamiennymi (bruki, obstawy itp.), bądź płaskich. Charakterystyczne dla grupy kaszubskiej były dwustożkowate naczynia zdobione wieńcem dołków lub nacięć, dwuuche naczynia wazowate. Pojawiają się, znane z późniejszej kultury pomorskiej, nieliczne urny domkowe. Wśród zabytków grupy kaszubskiej znajduje sie wiele narzędzi i ozdób wykonanych z brązu, m.in. różnorodne szpile, bransolety, naszyjniki, siekierki, sierpy, noże czy miecze.
Ludność grupy kaszubskiej zajmowała się niewątpliwie jakąś formą wymiany handlowej, pośrednią lub nawet bezpośrednią. Znajdowane w skarbach z tego okresu na Pomorzu Wschodnim zestawy wyrobów brązowych (szczypczyki, brzytwy, tutulusy) świadczą o kontaktach z przedstawicielami kultury nordyjskiej z Jutlandii i pn. Niemiec, penetrującymi wybrzeża Bałtyku a nawet jego dalsze zaplecze. Bardzo prężna metalurgia i wytwórczość nordyjska doprowadziła do wykształcenia się wśród starszyzny plemiennej swoistej mody na wyroby nordyjskie.
O zasiedlaniu obszaru gminy Konarzyny przez ludność grupy kaszubskiej świadczą osady i liczne ślady osadnicze zidentyfikowane w trakcie badań AZP.

Epoka żelaza (od 1200 p.n.e.)
Okres Hallstat (1200 p.n.e.-400 p.n.e.) Swoistym następcą grupy kaszubskiej kultury łużyckiej stała się kultura pomorska. Strefą, w której wykształciły się jej elementy i skąd rozprzestrzeniły się na tereny Wielkopolski, Mazowsza i Małopolski było Pomorze Wschodnie i Środkowe.
Cechą wyróżniającą tę kulturę są niewątpliwie formy chowania zmarłych. Powszechnie stosowano palenie ciał zmarłych, a następnie ich prochy zsypywano do urn-popielnic (bardzo charakterystyczne są urny twarzowe i domkowe), które najczęściej ustawiano w zbudowanych z dużych kamieni "skrzynkach" (stąd popularna nazwa grobów -skrzynkowe). Liczne cmentarzyska tej kultury są znane również z terenu gminy Konarzyny, np. Konarzyny i Ciecholewy.
Pozostałości codziennego bytowania to najczęściej fragmenty naczyń glinianych - dzbany, misy, czarki, kubki itp., pochodzące (na obszarze gminy Konarzyny) z badań powierzchniowych AZP.

Okres La Tene (lateński) (400-100 p.n.e.) i Okres wpływów rzymskich (100 p.n.e.-450 n.e.) Zanik kultury pomorskiej, w południowej części Pojezierza Kaszubskiego wiązany jest z emigracją ludności zamieszkującej te tereny. Przez następne 2-3 stulecia nie były one stale zasiedlone. Można jednak mówić o penetracji tych terenów przez przedstawicieli kultury przeworskiej zamieszkujących Wielkopolskę - germańskich Wandalów, lub kultury oksywskiej zamieszkujących Dolne Powiśle i strefę wybrzeża Bałtyku.
Od II w. p.n.e. pojawia się na Dolnym Powiślu kultura wielbarska. Jest ona z wielką identyfikowana ze znanymi z europejskiej historii plemionami Gotów i Gepidów. Strefa Pojezierza Kaszubskiego (w tym i tereny gminy Konarzyny została zasiedlona niejako "jednorazowo", przez dużą i jednorodną etnicznie społeczność gocką przybyłą ok. 70 r. n.e. z południowej Skandynawii. Teren Pojezierza Kaszubskiego, za VI-wiecznym kronikarzem Jordanesem, jest określany nazwą Gothiskandza.
Cechą wyróżniającą tych nowych osadników jest budowa na cmentarzyskach kurhanów, a zwłaszcza kręgów kamiennych. Znane są takie obiekty ze stanowisk w Węsiorach, Odrach, Leśnie, Grzybnicy i in. Goci stosowali różnorodne formy chowania zmarłych, od ciałopalenia do pochówków szkieletowych. W odróżnieniu jednak od innych, sąsiednich kultur, nie wyposażali swoich zmarłych w broń, a jedynie w przedmioty codziennego użytku. Niewątpliwie istniało jakieś prawo zabraniające takich praktyk.
Goci w ciągu następnych stuleci (do poł. IV w. n.e.) wywędrowalina nadczarnomorskie stepy, stamtąd aż do obecnych Włoch i Hiszpanii, by w końcu powrócić do Skandynawii.
Ślady bytności Gotów na terenie obecnej gminy Konarzyny są znane głównie z okolic Dużej Kępiny, gdzie zlokalizowano 14 stanowisk ze znaleziskami kultury wielbarskiej.

Okres wędrówek ludów (poł. V-VI w. n.e.) i wczesne średniowiecze (VI-poł. XIII w.) Po odejściu Gotów nad Morze Czarne, tereny Pojezierza Kaszubskiego (w tym gminy Konarzyny) opustoszały.
Dopiero ok. VII-VIII w. zaczynają pojawiać się na terenach Pomorza pierwsi osadnicy słowiańscy. Tereny do jakich przywiązywali największą uwagę leżały w dolinach rzecznych i jeziornych. Były tam najdogodniejsze ciągi komunikacyjne (ze względu na znaczne zalesienie) i stosunkowo najlepsze gleby dla uprawianej przez nich gospodarki rolniczo-hodowlanej, choć dość powszechną formą hodowli był półdziki wypas bydła i trzody w lasach i zamykanie stad jedynie na zimę. Na dobrym poziomie stała wytwórczość garncarska i obróbka drewna- ze względu na nieograniczone zasoby surowca.
Osady słowiańskie grupowały się najczęściej wokół jednego umocnionego grodu. Ten położony był z reguły w miejscu z natury obronnym- na cyplach wysoczyznowych, kępach itp.
Z terenu gminy Konarzyny znane jest (jedynie z danych źródłowych) jedno grodzisko wczesnośredniowieczne- w Ciecholewach. W wyniku badań powierzchniowych w ramach AZP a także kwerend archiwalnych zlokalizowano kolejnych kilkanaście osad i punktów osadniczych głównie we wsiach Ciecholewy i Konarzyny.
Ludność zamieszkująca ziemie obecnej gminy Konarzyny, jak i całe Pomorze długo opierała się władcom państwa piastowskiego. Dopiero na początku XII w. uległa Bolesławowi Krzywoustemu.
W czasach nowożytnych ziemie obecnej gminy Konarzyny leżały na uboczu głównych szlaków komunikacyjnych, skupiających stymulującą rozwój gospodarczy wymianę handlową. Dlatego głównymi formami gospodarki pozostała hodowla i uprawa roli. Pojawiła się jednak jeszcze jedna - hutnictwo szkła, którego głównym motorem były ogromne zasoby paliwa drzewnego z okolicznych lasów.

Późne średniowiecze (XIII-XV w n.e.) Pierwsze zapisy, w których wymieniona jest nazwa Konarzyny, pochodzą z roku 1275 i dotyczą wyznaczania posiadłości klasztornych zakonu Augustianów. W zmiance tej mówi się, iż zamieszkiwał tu szlachcic Stanoch Malowy. Należał on do drużyny książęcej, a jego syn Mirosław w Sąpolnie otrzymał od wielkiego mistrza Zakonu Krzyżackiego w 1326 r. dokument poświadczający prawo do tej ziemi, którą ich przodkowie posiadali od wieków. Jest to możny ród Konarskich, od których wywodzi się nazwa Konarzyny. Rodzina Konarskich posługiwała się herbem Ossoria (Kolczyk).
Stanoch Malowy i Myslibous Malowy de Choynicz wyznaczyli, wraz ze szczytnieńskim kasztelanem, granice dóbr augustiańskich. Przydomek „de Choynicz” nie odnosił się do Chojnic, lecz do nie istniejącego już dziś majątku zwanego Chojniczanem, leżącego na ziemiach należących do Konarzyn. Dokument, który wyznaczał granice dóbr klasztornych nazywał osadę Myslibousa Konarin. W wiekach następnych nazwa ta przechodziła wiele zmian, i tak w dokumencie lokacyjnym mówiło się Cunerzin, potem o Konarzynie. Nazwa ta wywodzi się od konarów, czyli koniuchów, którzy strzegli stadnin królewskich.
Do czasu zaboru Pomorza w 1308 roku przez Zakon Krzyżacki, ziemie te należały do kasztelanii szczytnieńskiej. Gród Szczytno położony był na wyspie na jeziorze Szczytno koło Przechlewa.
Zakon Krzyżacki włączył Konarzyny do utworzonej komturii człuchowskiej. Jej siedzibą został Człuchów, gdzie zbudowano zamek. Początkowo, do r. 1330, granice komturstwa człuchowskiego sięgały aż na północ do Brdy, obejmując także dotychczasową kasztelanię zaborską z Brusami, Wielem, Czerskiem i Łęgiem.
W 1326 r. wielki mistrz krzyżacki Werner von Orlsen nadał osadzie przywilej lokacyjny. W dokumencie poświadczył prawa własności Mirosławowi i jego rodowi, który od dawna władał Konarzynami. W zamian za przywileje otrzymane od krzyżaków Mirosław i jego potomni mieli stawiać się konno na wszelkie awantury krzyżackie. Ród Mirosława, który w przyszłości osiągnął godność senatora, wziął swoje nazwisko od nazwy gniazda rodowego. Konarscy herbu Ossoria dzierżyli Konarzyny do 1629 r.
Z chwilą utworzenia komturstwa tucholskiego w 1330 r. włączono do niego obszar byłej kasztelanii zaborskiej. Tym samym granice komturstwa człuchowskiego sięgały teraz na wschód poza Chojnice, przebiegając w zasadzie przez dawne pogranicze szczycieńsko-raciąskie.
Rządy krzyżackie charakteryzowały się między innymi tworzeniem nowych form prawnych dla miast i wsi. Wiele wsi dotychczas rządzących się prawem polskim otrzymało teraz prawo chełmińskie, którego wzory zaczerpnięto z prawa magdeburskiego.
Początek w. XV wiąże się z momentem największego niebezpieczeństwa dla państwa zakonnego, z wielką wojną z Krzyżakami w latach 1409-1411. Pod koniec wojny w ich ręku utrzymały się tylko trzy zamki: w Świeciu, Gdańsku i Człuchowie.
Podczas wojny 13-letniej, w końcu lipca 1466 r., w dowództwie polskim zapadła decyzja o uderzeniu na Chojnice. Zdobycie ich miało odciąć Krzyżaków od Rzeszy. 28.09.1466 r. po długim oblężeniu, do Chojnic - ostatniej ostoi zakonu krzyżackiego, wkroczyły wojska Kazimierza Jagiellończyka.
Na mocy Pokoju Toruńskiego zawartego 19.10.1466 r. ziemie obecnej gminy Konarzyny wróciły do Polski.

Okres od XVI w do zaboru W II poł. XVI w. powiat człuchowski, będący jednym z największych w województwie - 2436 km2 i należący do woj. pomorskiego położony był skrajnie w stosunku do obszaru państwa jak i województwa. Obejmował on obszary najbardziej lesiste, porośnięte Puszczą Tucholską z licznymi innymi, mniejszymi enklawami leśnymi. Powiat ten mieścił się w zasadzie w granicach byłego komturstwa człuchowskiego odpowiadających, w części północno-zachodniej, dawnej kasztelanii szczycieńskiej. Powiaty były jednostkami administracyjnymi, na ich czele stał starosta, który jednak miał władzę administracyjno-sądowniczą tylko w stosunku do chłopów i mieszczan z królewszczyzn. Sądownictwo nad szlachtą przejęli bowiem wojewodowie.
Struktura gospodarki omawianego rejonu była wyraźnie określona: z jednej strony miejski ośrodek rzemieślniczo-handlowy (Chojnice), stanowiący centrum wymiany i produkcji nierolniczej, z drugiej zaś liczne osiedla wiejskie związane z rolnictwem i eksploatacją lasów, która to forma działalności gospodarczej zdecydowanie tu przeważała. Połowa XVI w. przynosi liczne wycinanie lasów i przeznaczanie pozyskanych terenów pod areał uprawny i osady przemysłowe. Związane to było m.in. z korzystnymi warunkami zbytu produktów rolnych i leśnych na zachodzie Europy za pośrednictwem portu w Gdańsku. Szczególnie w północnej części pow. człuchowskiego wykształcać zaczęły się zalążki późniejszych wsi, przede wszystkim w postaci śródleśnych osad związanych z produkcją przemysłową. Te pojedyncze osiedla zwane pustkowiami to węglarnie, smolarnie, młyny, karczmy, itp. W lasach budowano też karczmy leżące na szlakach komunikacyjnych, służące jako punkty zborne dla pracujących przy wyrębie puszczy mieszkańców z okolicznych wsi, zarówno stałych jak i sezonowych. Obsługiwały one ponadto wędrujących przez lasy podróżnych oraz flisaków, trudniących się spławianiem drewna i innych produktów leśnych Brdą do Gdańska. Dlatego też karczmy te powstawały najczęściej przy przeprawach przez rzekę bądź na traktach lądowych. Z XVI w. znana jest karczma leśna w Żychcach (1579 r.).
W tamtych czasach powstawało szczególnie dużo osad typu rolniczego, wsi i pustkowi, zakładanych w puszczach. Przed 1615 r. zbudowano młyn Osusznica, wokół którego z biegiem czasu powstała też osada. Taki sam rozwój miał miejsce w przypadku Parszczenicy, od 1599 r. istniejącej jako osada młyńska.
W 1629 r. Mirosław Konarski sprzedał swoje dobra rodzinie Tuchółków. Poprzedzając ten fakt spisał w języku polskim dokument, w którym określił majątek kościelny i dochód proboszcza. Nowi właściciele przenieśli dwór do Giemeł, lecz Konarzyny nadal były największą wsią w okolicy.
Akcja osadnicza na porębach przybrała na sile w czasach saskich. Po 1700 r. powstały takie pustkowia śródleśne jak: Niepszczołąg (1717) i Kiełpinek (1746). W tym samym czasie powstały dwa pustkowia koło rzeczki i osady Osusznica: „wyżej stawu” Osowo w 1738 r., a „niżej stawu” w 1743 r. Owsne Ostrowy. Wszystkie powstające w puszczach osiedla rozrastały się i przekształcały we wsie rolnicze. Do 1772 r. stała się nimi większość osad leśnych powstałych w okresie od XV w. Równolegle jednak tworzono nowe „pustkowia”, które dopiero do upływie nieraz kilku dziesięcioleci osiągały rangę swych poprzedników.
W pow. człuchowskim ludność wiejska stanowiła wówczas 74,8% ogółu ludności. Wyróżniał się on zarówno jeśli chodzi o odsetek szlachty, jak i ludności kmiecej, zwanej gburami (tab. 1.).

 

tab. 1. Odsetek poszczególnych warstw społecznych w ludności pow. człuchowskiego.

Warstwy Społeczne Powiat Człuchowski (w%)
Szlachta 10,9
Kmiecie 43,7
Czeladź 26,1
Zagrodnicy 6,3
Komornicy 0,1
Rzemieślnicy 7,0
Leśnicy i hodowcy 3,6
inni 2,3

 

Wsie szlacheckie w pewnych rejonach tworzyły duże, zwarte kompleksy osadnicze. W pow. człuchowskim wymienić należy zespół wsi: Konarzynki, Konarzyny i Żychce (tab. 2

 

 

tab. 2. Gospodarstwa rolne z terenu obecnej gm. Konarzyny.

Wieś Liczba Gospodarstw Szlacheckich Łączny areał gospodarstw w łanach
Przeciętny areał jednego gospodarstwa w łanach
Konarzynki 1 30,0 30,0
Konarzyny 3 30,0 10,0
Żychce 10 46,0 4,6

 

W przypadku obszaru obecnej gminy Konarzyny szczególną rangę miała produkcja potażu i smoły oraz wypalanie węgla, lokalizowane najczęściej w pobliżu spławnych strumieni. Śladem ich istnienia jest np. nazwa wsi Popielewo.
Duże zalesienie terenu sprzyjało też rozwojowi bartnictwa. Znaną z 1748 r. jest m.in. barć żychcka. Bartnictwo stanowiło jednak uboczne zajęcie ludności mieszkającej przy lasach. Od XVI w. ulegało stopniowemu zmniejszeniu, wynikającemu z postępującego zaniku pni bartnych podczas wyrębów oraz niszczenia kwiatostanu puszcz przez rozszerzające się wypasy.
Jeśli chodzi o rzemiosła specjalistyczne (np. ludwisarstwo) to w zaopatrzeniu Pomorza w takie produkty dominował Gdańsk - kościół wiejski w Konarzynach otrzymał dzwony wyprodukowane w tym mieście. Kościół ten reprezentuje murowane budownictwo sakralne późnego baroku. Zbudowany został w 1731 r. z fundacji podkomorzego malborskiego Piotra Tuchołki, którego rodzina w XVII i XVIII w. posiadała dobra konarzyńskie. W 1784 r. Piotr Tuchołka, po spaleniu się kościoła wybudował murowaną świątynię, która przetrwała do dziś. Kościołowi nadano imię Św. Piotra i Pawła (Paweł był patronem Konarskich). Przy końcu XX w. parafia liczyła 3710 wiernych. Wieś miała wtedy - jak podaje „Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” (1895) - 200 budynków, 73 domy, 453 katolików i 234 ewangelików. Tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej ludność wsi gwałtownie spadła do 315 osób (w tym zaledwie kilku ewangelików).
Tuchółkowie pozbyli się majątku w 1764 r. W latach następnych Konarzyny często zmieniały właścicieli. Należeli do nich kolejno: Skórczewscy, Jan Leberecht, Jan Kleist, a od 1871 r. Gaspar Piwonka, z pochodzenia Czech.
Podstawą wykształcenia i rozwoju umysłowego były w tamtym czasie szkoły parafialne. W ciągu XVII i XVIII w. istniała już z krótszymi lub dłuższymi przerwami szkoła w Konarzynach. Niemała rola przypadła temu szkolnictwu w okresie ogarniających całą Polskę prądów reformacyjnych i kontrreformacyjnych. W w. XVI idee te zostały przejęte m.in. przez szlachtę w Konarzynach i Kiełpinie.
W obszarze leżącym na granicy dwóch państw istniały złożone stosunki narodowościowe. Wieś była przede wszystkim polska, zwarty obszar zajmowała też autochtoniczna szlachta kaszubska. W niektórych jednak rejonach stosunki etniczne zaczęły ulegać systematycznym przeobrażeniom, zwłaszcza w związku z przenikaniem niemczyzny w czasach reformacji. W ręku szlachty polskiej w XVI w. pozostawały tylko ziemie na północnym-zachodzie oraz z terenu obecnej gm. Konarzyny - Ciecholewy, Konarzyny i Konarzynki. Tego rodzaju przemieszczanie ludności miało skutki dwustronne. Asymilacja przebiegała bądź w kierunku grupy niemieckiej, bądź też w kierunku polszczenia się Niemców tam, gdzie wytworzyło się sąsiedzkie środowisko z przewagą ludności polskiej.

Okres zaboru Od 1772 do 1920 r. Konarzyny znajdowały się pod zaborem pruskim. W ramach podziału administracyjnego zagrabionych ziem funkcja miasta powiatowego w woj. pomorskim przypadła Chojnicom, którego obszar obejmował przedrozbiorowe powiaty człuchowskie, tucholskie i świeckie.
Kończący się pod koniec I poł. XIX w. proces uwłaszczenia chłopów miał także wpływ na wsie pow. chojnickiego. Ogólne porządkowanie spraw związanych z nową administracją powiatu i ustalanie wymiaru podatku ze wszelkiej własności umożliwiało powolny proces ożywienia gospodarczego, który był zresztą zjawiskiem notowanym w całym państwie pruskim.
Z jednej strony inicjatorami ożywienia gospodarczego stały się lokalne władze powiatowe przy aktywnym poparciu ludności, z drugiej natomiast - władze państwowe. Całkowita stagnacja gospodarcza powiatu chojnickiego spowodowana była brakiem dogodnych połączeń drogowych o dobrej nawierzchni. Efektem licznych działań władz powiatowych była budowa w latach 1846-1876 drogi z Chojnic do Bytowa. Nie miała ona jednak większego znaczenia gospodarczego, gdyż nie łączyła powiatu z koleją. Dopiero budowa kolejnych dróg poprawiła łączność komunikacyjną powiatu z innymi miejscowościami.
Do XIX w. Konarzyny były wsią polską. W 1883 r. mieszkało w niej już ponad 200 Niemców. Pomimo 150-letniego okresu zaboru i prób germanizacji tamtejsza ludność - Kaszubi - zachowała polskość, język i narodowe tradycje.

Okres po I wojnie światowej 01.08.1919 r. na mocy ustawy utworzone zostało woj. pomorskie, w skład którego wchodził pow. chojnicki z terenem obecnej gminy Konarzyny. Ludność województwa w zdecydowanej większości stanowili Polacy. Województwo charakteryzowało się słabością gospodarczą. Zdecydowana większość ludności (62,2%) utrzymywała się z gospodarki rolnej i leśnej. Powiat zajmował czołowe miejsce w województwie pod względem liczby mieszkańców, natomiast gęstość zaludnienia należała do najmniejszych (42,2 - 44 mieszkańców na km2).
Na mocy ustawy z 23.03.1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego zniesiono instytucję gmin jednowioskowych wprowadzając w ich miejsce gminę zbiorową z gromadami. W wyniku tej reformy utworzono na terenie pow. chojnickiego 9 wiejskich gmin zbiorowych, których Zarządy Gminne miały siedzibę w następujących miejscowościach: Brusy, Brzeźno Szlacheckie, Czersk, Chojnice, Konarzyny, Leśno, Lipnica i Rytel. Konarzyny znalazły się na rubieżach Polski, tuż obok granicy z Niemcami. Jako ciekawostkę można przytoczyć fakt, że droga z Konarzyn do Chojnic biegła na odcinku 5 km przez terytorium Niemiec. Konarzyny były bardzo silnie związane z odrodzonym państwem polskim. Jako pierwszy na Pomorzu powstał tutaj pomnik Józefa Piłsudskiego.
Podstawowymi gałęziami produkcji oraz głównymi źródłami utrzymania ludności były rolnictwo i leśnictwo. Przemysł odgrywał znacznie mniejszą rolę - dominował przemysł spożywczy, drzewny i graficzny.
W gospodarstwach rolnych uprawiano najczęściej żyto, owies, jęczmień, pszenicę, rośliny pastewne i strączkowe. Wydajność plonów zależna była nie tylko od poziomu kultury agralnej, jakości gleby, ale także od ogólnej sytuacji ekonomicznej kraju. Ilustracją tej sytuacji jest znaczne zmniejszenie wydajności z 1 ha w 1932 r. w porównaniu ze stanem 1913 r. (żyto z 13 q do 9,1 q, pszenica z 16,9 q do 15,6 q, owies z 14,3 q do 10,8 q, ziemniaki ze 113 q do 87,0 q). Przyczyny tego stanu rzeczy tkwiły przede wszystkim w powszechnym kryzysie gospodarczym, jaki ogarnął świat w latach 1929-1933. W Polsce jego rozmiary były o wiele większe i powodowały utrzymywanie się cen produktów rolnych i hodowlanych na niskim poziomie, często poniżej granicy opłacalności. Nie malała natomiast rozpiętość między cenami produktów rolnych i wyrobów przemysłowych. W wyniku tej dysproporcji w środowiskach wiejskich zmniejszała się konsumpcja artykułów przemysłowych. Zastosowanie nawozów sztucznych w rolnictwie zmalało w tym czasie o około 80%. Podobnie na niskim poziomie utrzymywały się ceny produktów hodowlanych, co w konsekwencji przyniosło stagnację, a nawet pewien regres w hodowli.
Oprócz hodowli zwierząt domowych szeroko rozpowszechniona była hodowla drobiu oraz pszczół. Stan produkcji rolnej, jak i hodowlanej zależał w dużym stopniu od specyficznych warunków glebowych. Tereny położone nad rzekami lub w miejscach zanikających jezior na ogół nie nadawały się do celów rolniczych. Dlatego istotną rolę w życiu gospodarczym odgrywały tzw. spółki wodne, mające na celu odwadnianie terenu.
Rynek lokalny nastawiony był w dużej mierze na wymianę produkcji między wsią i miastem, co realizowano przede wszystkim za pośrednictwem targów i jarmarków, przez instytucje handlowe i przy pomocy domokrążców. Rozwój wymiany handlowej oraz całego życia gospodarczego w pewnym stopniu uzależniony był od stanu dróg i komunikacji. Szczególnie niekorzystna sytuacja zarysowała się w tzw. człuchowskiej części pow. chojnickiego. Granica polsko-niemiecka na linii Konarzyny - Brzeźno Szlacheckie - Glisno -Prądzonka odcięła 1/4 część pow. chojnickiego od linii kolejowej i głównych dróg. Stan dróg, ich rozbudowa i konserwacja stały się troską władz administracyjnych i samorządowych powiatu.
Życie gospodarcze rzutowało w zasadniczym stopniu na układ sił społecznych. Na pierwszy plan wysunięte było rolnictwo. Dlatego też przez cały okres 20-lecia międzywojennego mieszkańcy wsi w pow. chojnickim stanowili przytłaczającą większość.
Przed wybuchem II wojny światowej w Konarzynach istniało 45 domów, w których mieszkało 285 osób. Poza wsią znajdowało się jeszcze 5 gospodarstw rozrzuconych przy drodze do Zielonej Huty, z których 3 należały do rodzin niemieckich. Łącznie wieś liczyła 50 domów z 315 mieszkańcami. W Konarzynach było 11 gospodarzy, którzy posiadali duże gospodarstwa, powyżej 10 ha. Działał tutaj zarząd gminy zborowej, posterunek policji, poczta, szkoła powszechna. We wsi zajmowano się rzemiosłem; pracowało trzech kowali, po dwóch stolarzy, rzeźników, piekarzy, fryzjerów, szewców, krawców i dwie krawcowe, jeden kołodziej i siodlarz oraz jeden murarz z synami, istniało również 5 sklepów i 3 restauracje. W Konarzynkach znajdowała się gorzelnia.

Okres po II wojnie światowej Po zakończeniu II wojny światowej stopień zniszczenia obiektów gospodarczych i mieszkalnych w poszczególnych gminach powiatu był znacznie zróżnicowany. Gmina Konarzyny miała najwyższy odsetek zniszczonych budynków mieszkalnych - 37,4% (najmniejszy gmina Lipnica - 12,6%). Średnią zniszczeń majątku trwałego w gminach oszacowano na ok. 25% jego stanu przedwojennego. Wieś Konarzyny całkowicie zmieniła swój wygląd. Pomimo, że dawne założenie przestrzenne się zachowało (układ ten objęty jest ochroną konserwatorską), po wojnie powstało dużo nowych budynków szczególnie przy szosie do Zielonej Huty i Konarzynek. Poważne trudności sprawia natomiast oszacowanie strat w inwentarzu żywym. Oceniając szacunkowe dane należy stwierdzić, że najpoważniejsze straty wystąpiły w pogłowiu bydła rogatego i trzody chlewnej.
Podsumowując można stwierdzić, że obszar pow. chojnickiego z gm. Konarzyny poniósł w okresie II wojny światowej bardzo duże straty. Ich wielkość na terenach wiejskich kształtowała się powyżej średnich wskaźników dla całego województwa.